işlendiği takdirde, fail hakkında 5237 sayılı TCK’nın 142/2-h maddesine göre 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezasına hükmedilir. Örneğin, İstanbul’da bulunan bir AVM içerisindeki mağazanın deneme kabininde denediği giysileri kendi giysilerinin altına giyerek mağazadan çıkaran kişi TCK m.142/2-h hükümleri gereği cezalandırılacaktır.

Mağaza içerisinde mağazada bulunan kişilerin kişisel eşyalarının (çanta, cüzdan, telefon vb) çalınması halinde de fail hakkında TCK m.142/2-h hükümleri uygulanır.

Mağazalardan hırsızlık suçunun cezası TCK 142/2-h maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir:

TCK m.142/2-h
(2) Suçun;
h) Herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış olan eşya hakkında, işlenmesi hâlinde, beş yıldan on yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Özellikle belirtelim ki, AVM ve cadde mağazalarının eklentisi mahiyetindeki depo, otopark vb. yerlerde hırsızlık suçunun işlenmesi halinde de 5237 sayılı TCK’nın 142/2-h maddesi hükümleri uygulanacaktır.

AVM ve Cadde Mağazalarında Hırsızlık Suçunun Gece Vakti İşlenmesi (TCK m.143)

AVM ve cadde mağazalarında gerçekleşen hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılır (TCK m.143). Suçun gece vakti işlenmesi halinde, hırsızlık suçunun cezası 7,5 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası olmaktadır. Gece vaktinin tespiti göz kararıyla değil, bilimsel ölçütlere göre yapılmalıdır. Mahkemeler UYAP üzerinde her gün için ayrı ayrı gece ve gündüz vaktinin ne olduğuna ilişkin güneşin doğuş ve batış çizelgesine ulaşabilmektedir. Gece ve gündüz vaktinin başlangıç ve bitiş saatleri günlere, aylara ve mevsimlere göre farklılık arz etmektedir. Bu nedenle suçun işlendiği saatin tam olarak tespit edilerek, tespit edilen bu saate göre suçun gece mi gündüz mü işlendiği açıklığa kavuşturulmalıdır.

Sanığın aynı AVM içerisinde yan yana olan mağazalardan önce Pull and Bear’dan iki adet mont alıp çıktıktan sonra, mağazanın yanındaki Stradivarius mağazasında hırsızlığa teşebbüs ederken yakalanması şeklinde gerçekleşen olayda, sanığın iki kez ayrı ayrı cezalandırılmasına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi ve dosya içerisinde yer alan CD izleme tutanağına göre, sanığın Pull and Bear isimli mağazaya saat 18.57’de giriş yaptığı gözetildiğinde, suç tarihinde UYAP’tan alınan çizelgeye göre gece vaktinin saat 17.58’de başladığının anlaşılması karşısında; sanığın eyleminin gece gerçekleştirildiğinin kabulü gerektiği gözetilmeden, sanık hakkında 5237 sayılı TCK’nın 143. maddesinin uygulanmaması aleyhe temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır (Y2CD-K.2022/17312)

AVM ve Cadde Mağazalarında Hırsızlık Suçunda Teşebbüs

Ceza hukukunda suça teşebbüs, işlenmesi amaçlanan bir suçun kanunda yazılı icra hareketlerine başladıktan sonra failin iradesi dışındaki sebeplerle suçun tamamlanamamasıdır (TCK md.35). AVM ve cadde mağazalarında hırsızlık suçunun teşebbüs aşamasında kalması mümkündür. Hırsızlık suçunun teşebbüs aşamasında kalması halinde, faile verilecek cezanın dörtte birinden dörtte üçüne kadarı indirilir (TCK m.35/2).

Özellikle vurgulayalım ki, suçun failinin kesintisiz takip sonucu mağaza içinde veya dışında (AVM içinde veya dışında) yakalanması halinde suç tamamlanamadığından teşebbüs aşamasında kalmış olarak kabul edilecektir. Failin hırsızlık yaptıktan sonra takip edilmeden mağazadan çıkıp gitmesi ve varsa takibin kesintiye uğraması hallerinde suç tamamlanmış olur. Bu durumda fail hakkında teşebbüs hükümleri uygulanmaz, TCK m.142/2-h gereği tamamlanmış suçun cezasıyla cezalandırılır.

AVM (Alışveriş Merkezi) ve Cadde Mağazalarında Hırsızlık Suçunda Etkin Pişmanlık

Etkin pişmanlık, kişinin işlediği suçtan dolayı özgür iradesiyle sonradan pişman olması, suç teşkil eden fiilin meydana getirdiği olumsuzlukları gidermesi ve ceza adaletine olumlu davranışlarıyla katkı sunması halinde atıfet hükümlerinin uygulanmasını sağlayan bir ceza hukuku kurumudur.

AVM (alışveriş merkezi) ve cadde mağazalarında işlenen hırsızlık suçunun tamamlanması halinde fail hakkında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir. Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için failin suçtan zarar gören mağazanın veya kişinin zararını gidermesi gerekir. Ancak, hırsızlık suçu teşebbüs aşamasında kalmışsa zarar giderilse bile fail hakkında etkin pişmanlık hükümleri uygulanamaz.

Hırsızlık suçu tamamlandıktan sonra ve fakat bu nedenle hakkında kovuşturma başlamadan önce, failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek cezanın üçte ikisine kadarı indirilir (TCK m.168/1). Yani, soruşturma aşamasında zararın giderilmesi halinde cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.

Etkin pişmanlığın kovuşturma başladıktan sonra ve fakat hüküm verilmezden önce gösterilmesi halinde, verilecek cezanın yarısına kadarı indirilir (TCK m.168/2).

Suçun Şikayet Süresi, Zamanaşımı ve Uzlaştırma

AVM veya mağazalardan yapılan hırsızlık suçu takibi şikayete bağlı suçlar arasında değildir. Suçun mağduru, şikayet hakkını en geç dava zamanaşımı süresi içinde kullanılmalıdır. Bu suçtan dolayı zamanaşımı süresi 15 yıldır.

AVM veya mağazalardan hırsızlık suçu taraflar arasında uzlaştırma prosedürü uygulanmasını gerektiren suçlardan değildir. Uzlaşma kapsamında olan suçlarda, gerek soruşturma gerekse kovuşturma aşamasında öncelikle uzlaştırma prosedürünün uygulanması, uzlaşma sağlanmazsa soruşturmaya veya yargılamaya devam edilmesi gerekir. Bu suç uzlaşma kapsamında olmadığından uzlaştırma prosedürü uygulanmaz.

AVM ve mağazadan hırsızlık suçları nedeniyle yapılan yargılamalar asliye ceza mahkemesi tarafından yerine getirilir.

AVM veya Mağazadan Hırsızlık Suçunda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), sanığın 5 yıl gözlenmesi ve sanık hakkında verilen hükmün bu süre boyunca hiçbir sonuç doğurmaması, sanığın bu sürede yeni bir suç işlememesi halinde hakkındaki davanın düşmesi olarak açıklanabilir.

HAGB kararı verilmesinin önemli şartlarından biri mağdurun uğradığı zararın giderilmesi şartıdır. AVM veya mağazalardan hırsızlık suçunda zararın giderilmesi halinde suçun cezasının HAGB kararı verilebilmesi için gerekli olan miktara düşmesi mümkündür. Mağazanın zararının giderilmesi halinde mahkemenin hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı vermesi mümkündür.

Cezasının Ertelenmesi veya Adli Para Cezasına Çevrilmesi

Adli para cezası, işlenen bir suça karşılık hapis cezasıyla birlikte veya tek başına uygulanabilen bir yaptırım türüdür. AVM veya mağazadan hırsızlık suçu nedeniyle sanık hakkında verilen ceza 1 yılı aşacağı için, hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi mümkün değildir. Ancak, daha az cezayı gerektiren haller (TCK m.144) ve bazı akrabalık hallerinin mevcut olduğu durumlarda (TCK m.167/2) cezanın miktar itibariyle 1 yıl veya daha altı bir miktara inmesi söz konusu olabileceğinden, bu hallerde hükmedilen hapis cezası adli para cezasına çevrilebilir.

Cezanın ertelenmesi, mahkeme tarafından belirlenen cezanın cezaevinde infaz edilmesinden şartlı olarak vazgeçilmesidir. AVM veya mağazadan hırsızlık suçu nedeniyle hükmedilen hapis cezasının ertelenmesi de mümkündür.